3115 - 16.söz-1.şua-02.ders-Şems, vâhidiyet haysiyetiyle

Euzu billahi mine'ş-şeytani'r-racim. Bismillahirrahmanirrahim. 16. Söz. Şimdi 16. Söz böyle yüksek hakikatlerden bahsettiği için yani bir mukaddeme anlamında böyle çeşitli yerler okuyoruz külliyattan böyle. Yani bu mevzuları nasıl düşüneceğiz, nasıl bakacağız? Usul ölçü bakımından yani. İnşallah. Bismillahirrahmanirrahim. 16. Söz. Cenab-ı Hakk'ın zat ve sıfatında misil ve misali yok. Fakat mesel ve temsil ile bir derece şüunatına bakılabilir. Cenab-ı Hakk'ın zat ve sıfatında misil ve misali yok. Niye Cenab-ı Hakk'ın misil ve misali yok? Çünkü Allah yaratıcıdır, değil mi? Bütün kainat yaratılmıştır. Yani yaratılmışlar içerisinde neyi gösterirsen göster sonuçta yaratılmış olduğu için yaratıcıya benzemeyecektir yani. Dolayısıyla Cenab-ı Hakk'ın kainat içerisinde mislini görmek mümkün değil. Cenab-ı Hakk'ın zat ve sıfatında misil ve misali yok. Fakat mesel ve temsil ile bir derece şüunatına bakılabilir. Yani zatının benzeri yok kainatta ama icraatına, faaliyetlerine böyle bir derece baktıracak misaller olabilir. Fiillerine, işlerine yani. Mesela bir annenin evladını şefkatle beslemesi, Cenab-ı Hak'ın bütün zi hayatı beslemesi gibi yani böyle fiil noktasında bir derece şüunatına bakılabilir. Ama zatı itibariyle bir misli misali yok. Cenab-ı Hak'a malum ve maruf unvanıyla bakacak olursan meçhul ve menkûr olur. Cenab-ı Hak'a malum ve maruf unvanıyla bakacak olursan meçhul ve menkûr olur. Şimdi iki mesele var. Bir Cenab-ı Hakk'ın varlığı yani bu kainatı şimdi kainat var mı? Var. Bu kainatın varlığından daha kati bir surette bu kainatta bir bu kainatta bir yaratıcının olması lazım değil mi? Cenab-ı Hakk'ın varlığı bu kainatın daha kati. Varlığı kati kesin ama onun mahiyeti Cenab-ı Hakk'ın mahiyetini bilemiyoruz. Bak varlığını biliyoruz, var olduğu var olması gerektiğini biliyoruz. Ama onun mahiyeti nasıldır? Neye benziyor? Onu bilemiyoruz. Eğer o noktada işte kainatın herhangi bir şeye benzetip benzetirsek bu sefer ne olur? Meçhul ve menkûr olur. Cenab-ı Hakk'ı bilememiş oluruz. Hatta gerçek hakikatını inkar etmiş oluruz yani. Cenab-ı Hakk'a malum ve maruf unvanıyla bakacak olursan hani biliniyor diye ondan sonra bakacak olursan meçhul ve menkûr olur. Çünkü bu malumiyet, örfi bir ülfet, taklidi bir semadır. Sonuçta insan yaşadığı sürece gördüğü, bildiği, duyduğu şeylere benzetecektir. O malumiyet öyle olacaktır. O da hakikatı ilam edecek bir ifade de değildir. Hakikati ilam edecek, hakikati talim edecek, gösterecek, öğretecek bir ifade de değildir. Mahaza, o unvan ile fehme gelen mana, sıfat-ı mutlakayı beraberce alıp zihne ilka edemez. Mahaza o unvan ile fehme gelen mana, sıfat-ı mutlakayı beraberce alıp zihne ilka edemez. Evet, mesela işin Cenab-ı Hakk'ın var olduğunu biliyoruz, değil mi? Mesela Kur'an Cenab-ı Hakk'ın nasıl tarif ediyorsa tarif ettiği kadarıyla hepsini iman ediyoruz. Mesela Cenab-ı Hakk'ın bir sıfatı nedir? Mesela basar, basir. Cenab-ı Hakk'ın görmesi. Cenab-ı Hak her şeyi görüyor. Zerrelerden yıldızlara kadar her şeyi hepsini beraber bir anda görüyor. Ama bu görme nasıl bir şey? Mesela kendi görmemize benzetirsek bu sefer ne olur? Cenab-ı Hakk'ın o sıfatı mutlaka yani kendi görmemiz gibi böyle Cenab-ı Hak'ta da bir mesela herhangi bir göz tasavvur etsek veya başka bir şekil kendimize göre bir şey uydursak mesela o zaman o mana sıfat-ı mutlakayı beraberce alıp zihne ilka edemez. Hiçbir zaman o bizim düşündüğümüz o mana bütün bu kainatı görme hakikatına bir türlü muvafık gelmeyecektir yani. Çünkü atomun içinde görüyor, Cenab-ı Hak dışında görüyor, bizim içimizde görüyor, dışımızda görüyor. Mesela biz bir şeye bir vecihten bakıyoruz, değil mi? Bize göre o var, onun arkası var, onun arkası var, dışarıdan bakıyoruz falan. Ama Cenab-ı Hakk'ın görme sıfatı hiçbir zaman bizim sıfatımız gibi değil. Herhangi bir şekilde bir şey düşünecek olursak, o zaman o düşündüğümüz şey bu kainattaki lazım olan o gördüğün sıfatını kaldırmayacak, taşımayacak yani. Dolayısıyla inkâra götürecek tahkikatını. Mahaza o ünvan ile fehme gelen mana