3116 - 16.söz-1.şua-03.ders-o anda hesabsız yerlerde bulunur

16. Söz, 1. Şua. Ey nefs-i nadan! Diyorsun ki: Ehadiyet-i zat-ı ilahiye ile külliyet-i ef'al ve vahdet-i şahsiyesi ile muinsiz umumiyet-i rububiyeti ve ferdaniyeti ile şeriksiz şümul-ü tasarrufatı ve mekandan münezzehetiyle her yerde hazır bulunması ve nihayetsiz ulviyetiyle her şeye yakın olması ve birliği ile her işi bizzat elinde tutması hakaik-i Kur'aniyedendir. Evet, hakaik-i Kur'aniye. Yani Kur'an, Cenab-ı Hakk'ı böyle tanıtıyor. Altı tane yani Cenab-ı Hakk'ın hakikatına dair altı tane azametini gösteren kelime, Cenab-ı Hak'ın zatının azametini; ondan sonra gösteren altı tane hakikat. İnşallah bu kelimelerin manalarını anlayarak Cenab-ı Hakk'ı daha iyi tanımaya çalışacağız yani. Önce diyor ki: Ey nefs-i nadan. Yani bu hakikatı bilmiyor. Bir nevi hususunda biraz laf gibi, biraz cahil gibi nefs-i nadan. İlmi yok, itiraz ediyor gibi yani. Ama bunlar Kur'an hakikatları, gerçekler. Ondan sonra hem bu hakikatların olduğunu, Cenab-ı Hak'a ait bu hakikatların varlığını anlamış olacağız, hem de 16. Söz'de bunun izah ve ispatını anlamış olacağız inşallah. Diyorsun ki: "Ehadiyet-i zat-ı ilahi ile külliyet-i ef'al." Ehadiyet-i zat-ı ilahi ile külliyet-i ef'al. Ve vahdet-i şahsiyesi ile muinsiz umumiyet-i rububiyeti. Ve ferdaniyetiyle şeriksiz şümul-ü tasarrufatı. Şimdi Cenab-ı Hak, mesela vahdet-i şahsiyesiyle muinsiz umumiyet-i rububiyeti... Şimdi bu kainatın zerrelerden yıldızlara kadar bütün tamamına Cenab-ı Hak hükmediyor. Bu vahdaniyet demek. Yani güneşe de, dünyaya da her şeye böyle tamamına hiçbir şey istisnasız her şeye hükmetmesi vahdaniyet oluyor. Ama bu her şeye hükmederken de her bir şeyde has hususi teveccühü var. Mesela çiçeği çiçek olarak yaratıyor, balarısını balarısı olarak yaratıyor. Her insanı ayrı hususiyetle yaratıyor. Her şeye de ayrı has bir teveccüh var. Bu da ehadiyet. Yani her şeye hükmediyor olması, kudretin her şeye kaplıyor olması vahdaniyet. Ama bunun içerisinde de her şeye has hususi bir tecelliyet olması ehadiyet. Çünkü Cenab-ı Hak öyle bir zat ki sayısız mahlukatın herbirine ayrı hususi has hususi tecelli edebiliyor. Bu büyük azamet-i ilahiye. Aynı anda da bütün imkanların tamamına da hükmedebiliyor. Vahdaniyet-i ilahiye. Bunlardan Cenab-ı Hakk'ı bu şekilde tanımış oluyoruz. Ehadiyet-i zat-ı ilahiye ile külliyet-i ef'al. Mesela bir hücreyi de teveccüh edip hücre olarak yaratıyor. O kalp hücresi ise kalp hücresi, kalbi de öyle teveccühü kalp olarak yaratıyor. İnsanı insan olarak yaratıyor, diğer insanları da ayrı ayrı yaratıyor. Her bir hayvanı... Bu nihayetsiz ayrı teveccüh demektir. Bu büyük bir hakikat. Cenab-ı Hak böyle ehadiyete sahip yani. Aynı zamanda da işte ondan başka hükmeden kainata yok. Vahdaniyet-i ilahi olmuş oluyor. Ehadiyet-i zat-ı ilahi ve külliyet-i ef'ali, vahdet-i şahsiyesi ile muinsiz umumiyet-i rububiyeti. Yani bütün kainata hükmederken de muini, yardımcısı yok. Ferdaniyetiyle şeriksiz şümul-ü tasarrufatı. Mesela şimdi Cenab-ı Hak bütün kainata hükmediyor olsa, ayrı has hususi teveccüh olmasa vahdaniyeti olur, ehadiyeti olmaz. Her şeye ayrı teveccüh edip bütün kainata hükmetmezse ehadiyeti olur, vahdaniyeti olmaz. İkisi de olunca buna ferdaniyet deniyor. Yani Cenab-ı Hak hem ehaddir, hem vahittir. O zaman da fert ismi oluyor aynı zamanda. Ferdaniyetiyle şeriksiz şümul-ü tasarrufatı. Bütün kainattaki tasarrufatında da yine ortağı yok. Ve mekandan münezzehetiyle her yerde hazır bulunması. Mekandan münezzeh. Yani yerde, gökte, bütün kainatın hiçbir yerinde Cenab-ı Hak zatıyla mevcut değil. Tecelliyatıyla her yerde tecelli ediyor. Zatı bu mekan içerisinde değil. Mekandan münezzeh. Mekandan münezzehetiyle her yerde hazır bulunması, nihayetsiz ulviyetiyle her şeye yakın olması. Cenab-ı Hak nihayetsiz ulvi, ali bir zat. Mahiyet olarak çok ali, yüksek bir zat. Ama aynı zamanda da yani süfli mahlukata kadar da her şeye ondan sonra tecelli edip tasarruf edebiliyor, yakın olabiliyor. Birliğiyle her işi bizzat elinde tutması. Birliğiyle bizzat her işi elinde tutması hakaik-i Kur'aniyedendir