Tạp chí Tiêu Điểm · 29 thg 10, 2026 · 9:05
Nghe trong ứng dụng Podli 🎧
Theo dõi podcast yêu thích, nghe ngoại tuyến và trên xe với CarPlay và Android Auto, và luôn tiếp tục đúng chỗ đang nghe dở. Dùng thử miễn phí.
Brazil, quốc gia lớn nhất Nam Mỹ, trải qua một biến chuyển đặc biệt. Trong cuộc tranh cử tổng thống vừa qua, ứng cử viên cánh tả Lula da Silva, tổng thống mãn nhiệm, thất thế trong vòng một trước đối thủ cực hữu, con trai của cựu tổng thống Jair Bolsonaro, đồng minh của Donald Trump, đã gây bất ngờ cho giới quan sát, khi giành chiến thắng trong vòng hai, ngày 25/10/2026.
Kể từ cuộc bầu cử dân chủ đầu tiên sau chế độ độc tài quân sự năm 1989, chưa có ứng cử viên tổng thống nào thua phiếu trong vòng một lại có thể chiến thắng trong vòng đấu quyết định. Chưa kể đến các áp lực đối với Brazil từ nước Mỹ, thời Donald Trump, đang kéo hầu hết các quốc gia Nam Mỹ trở lại trong quỹ đạo của Washington. Làm thế nào phe của tổng thống Lula đảo ngược được tình thế trong vòng hai ?
***
Cú sốc ‘‘mùng 4 tháng 10’’: Các mạng xã hội cánh tả bừng tỉnhKết quả bỏ phiếu vòng một là một cú sốc với phe Lula. Từ chỗ được coi là bên về đầu, tổng thống mãn nhiệm chỉ nhận được hơn 45% phiếu bầu, thua đối thủ 2 điểm (hơn hai triệu phiếu). Ba ứng cử viên bị loại trong vòng một, nhận được từ hai đến ba triệu phiếu bầu, là chính trị gia thiên hữu. Đa số phiếu bầu của ba ứng viên này nhiều khả năng sẽ được dồn cho thượng nghị sĩ Flavio Bolsonaro.
Thất bại dường như không thể tránh khỏi. Nhà hoạt động nghiệp đoàn lão luyện Luiz Inácio Lula da Silva, 81 tuổi, đắc cử tổng thống lần đầu tiên từ năm 2002, và đã đứng đầu đất nước qua ba nhiệm kỳ tổng thống, và đảng Lao Động (PT) của ông đứng trước bờ vực sụp đổ, đặc biệt trong bối cảnh đảng cực hữu Tự Do (PL) của Flavio Bolsonaro giành thắng lợi áp đảo trong cuộc bầu cử Hạ Viện và một phần Thượng Viện cùng ngày 04/10.
Sau thất bại vòng một, tổng thống mãn nhiệm đặt mục tiêu vận động đi bầu đối với các cử tri vắng mặt, trong số 33 triệu người, là giải pháp chính cho phép cứu vãn tình thế. Trong vòng hai của cuộc bầu cử, đã có thêm ba triệu người đi bỏ phiếu. Tuy nhiên chỉ riêng việc huy động nhóm cử tri này hoàn toàn không đủ giúp đảo ngược thế cờ. Trả lời RFI Tiếng Việt, anh Luciano Oliveira, 38 tuổi, một công dân Brazil, tóm lược một số nét chính đã dẫn đến thắng lợi ngoạn mục của Lula:
‘‘Đó là một cuộc bầu cử vô cùng sít sao và đầy khó khăn, nhưng chúng tôi đã xoay chuyển được tình thế. Lula có thể đảo ngược kết quả nhờ một chiến dịch quy mô lớn, đặc biệt là trên mạng xã hội, với mục tiêu tìm kiếm sự ủng hộ và thuyết phục những cử tri trước đó đã bỏ phiếu cho các ứng cử viên khác trong vòng đầu. Nỗ lực này còn được tiếp sức bởi các nghệ sĩ và ca sĩ Brazil. Họ kêu gọi công chúng tìm hiểu kỹ lưỡng hơn và xem xét sâu sát chương trình hành động của mỗi ứng cử viên.
Đây thực sự là một chiến dịch quy mô lớn trên mạng xã hội, kêu gọi tất cả mọi người, từ người trẻ nhất đến người lớn tuổi nhất, cùng tham gia. Họ thậm chí còn khuyến khích cả những người không bắt buộc phải bỏ phiếu theo luật định hãy đăng ký, hãy thực hiện quyền công dân của mình. Những người trên 70 tuổi, nhóm đối tượng không còn nghĩa vụ phải đi bầu, và cả những người bị hạn chế về thể chất cũng đã đến các điểm bỏ phiếu. Đó chính là cách mà ông ấy đã xoay chuyển được kết quả.’’
André Janones, viên tướng điều hành ‘‘đội quân mạng của Lula’’Giới quan sát Brazil và quốc tế nhất loạt công nhận, nỗ lực vượt bậc của cánh tả trong việc chiếm lĩnh mạng xã hội được xem lại một phương tiện quyết định cho phép giành được sự ủng hộ của cử tri. André Janones, thành viên đảng bảo vệ môi trường REDE, người vừa tái đắc cử dân biểu, đã thúc đẩy một cuộc chiến toàn diện trên không gian số, với một kênh riêng trên mạng WhatsApp để vận động cho ứng viên tổng thống mãn nhiệm, mang tên ‘‘Exército do Lula’’ (‘‘Đội quân của Lula’’). ‘‘Đội quân của Lula’’ đã nhanh chóng thu hút hơn 10 triệu người tính đến cuộc bỏ phiếu lần hai.
Tổng thống Lula cũng thừa nhận sai lầm, quyết định tập trung vào mạng xã hội. Lan truyền trong dư luận tuyên bố của Lula tự gọi mình là ‘‘vua selfie’’. Một thay đổi đáng kể đối với chính trị gia từng tự hào không sở hữu điện thoại di động. Nghị sĩ André Janones, 42 tuổi, chính là người đã được Lula nắm tay giơ cao vào thời điểm ông chính thức tuyên bố đắc cử.
Trả lời RFI tiếng Việt, cô Laura Erber, công dân Brazil, cho biết sự ra đời của ‘‘Đội quân của Lula’’ đã gây phấn khích khác thường, làm dấy lên hy vọng về một ‘‘virada’’ (đảo ngược tình thế, trong tiếng Bồ Đào Nha). Laura Erber, tham gia ngay sau khi ‘‘Đội quân của Lula’’ chính thức được thành lập, cho biết :
‘‘Mỗi ngày, chúng tôi nhận được các hướng dẫn về cách thức vượt qua sự thiên vị của thuật toán và thoát khỏi những ‘‘bong bóng thông tin’’ của chính mình. Chiến lược bao gồm việc lan tỏa một biểu tượng cụ thể, ví dụ như sử dụng biểu tượng cảm xúc (emoji) lá cờ Brazil. Việc này không chỉ giúp chúng tôi "lách" qua được các thuật toán, mà còn mang ý nghĩa quan trọng về mặt chính trị và văn hóa. Kể từ năm 2013, phe cực hữu đã chiếm lấy và biến biểu tượng đó thành của riêng họ. Vì vậy, hôm nay, 17/10, chúng tôi đã thực hiện một hành động phối hợp : vào lúc 9 giờ sáng theo giờ Brazil, tất cả mọi người cùng đăng một bức ảnh bản thân mặc chiếc áo màu vàng của đội tuyển bóng đá quốc gia Brazil, hay còn gọi là ‘‘Seleção’’, đồng thời dùng ngón tay tạo thành hình chữ "L" để ủng hộ Lula.’’
Đảng cực hữu chiến thắng áp đảo trong bầu cử Lập pháp : Nguy cơ Brazil ngả mạnh sang độc tàiViệc đảng Tự Do của ứng cử viên cực hữu Flavio Bolsonaro giành thắng lợi lớn trong cuộc bỏ phiếu bầu Hạ Viện và một phần Thượng Viện Brazil, ngày 04/10, khiến nguy cơ Brazil ngả mạnh sang độc tài càng hiện rõ. Ngay sau cuộc bỏ phiếu, ứng cử viên Bolsonaro tuyên bố, nếu chiến thắng ngày 25/10 tới, sẽ trả tự do cho cha mình, Jair Bolsonaro, cựu nguyên thủ quốc gia hiện