Podlitrình phát podcast Webplayer

Tạp chí Tiêu Điểm

Tạp chí Tiêu Điểm

Bầu cử giữa kỳ Mỹ: Vì sao đảng Dân Chủ chiến thắng áp đảo tại thành trì của phe Cộng Hòa ?

Tạp chí Tiêu Điểm · 5 thg 11, 2026 · 9:34

0:009:34

Nghe trong ứng dụng Podli 🎧

Theo dõi podcast yêu thích, nghe ngoại tuyến và trên xe với CarPlay và Android Auto, và luôn tiếp tục đúng chỗ đang nghe dở. Dùng thử miễn phí.

Cuộc bầu cử Mỹ giữa kỳ ngày 03/11/2026 không chỉ dẫn đến việc đảng Dân Chủ giành lại được Quốc Hội lưỡng viện, mà còn tạo ra một cú sốc lớn hơn. Về bầu nghị sĩ cấp liên bang, phe Dân Chủ chiến thắng tại một số bang vốn được coi là cứ địa của đảng Cộng Hòa. Về bầu cử cấp bang, đảng Dân Chủ cũng giành được nhiều đột phá đặc biệt ngoạn mục tại Texas, thường được coi là thành trì số một của phe Cộng Hòa.

Việc cử tri dồn phiếu cho đối lập vào kỳ midterms là điều khá bình thường tại Mỹ, nhưng quy mô lớn đến mức này là hiếm có. Thượng nghị sĩ Cộng Hòa Ted Cruz (bang Texas) nói đến ‘‘một 'cơn sóng thần' màu xanh (tức màu của đảng Dân Chủ), một thảm bại’’. Truyền thông Mỹ (AP, CNN, CBS News… ) so sánh thắng lợi áp đảo của đảng Dân Chủ lần này với cuộc midterms năm 1974, sau khi tổng thống Nixon phải từ chức về bê bối Watergate.

***

Theo giới quan sát chính trị Hoa Kỳ, từ gần hai thập niên nay, qua mỗi kỳ bầu cử, bản đồ chính trị của nước Mỹ gần như không thay đổi với các cuộc tranh giành ảnh hưởng giữa hai phe Cộng Hòa và Dân Chủ tại khoảng một nửa tá ‘‘bang dao động’’ (swing states) hay ‘‘bang chiến trường’’ (battleground states), trong số 50 bang của nước Mỹ, như Arizona, Michigan, Pennsylvania hay Wisconsin.

Xáo lộn bản đồ chính trị nước Mỹ : Từ bang thành trì  trở thành ''bang chiến trường''

Tuy nhiên, với cuộc bầu cử ngày 3/11/2026, nhiều dấu hiệu cho thấy cử tri Mỹ đã bắt đầu làm thay đổi sâu sắc thế lưỡng cực đỏ - xanh tưởng như bất biến này. Tại chính các bang vốn được coi là cứ địa của đảng Cộng Hòa, như Kansas, Nam Carolina, Texas, đảng Dân Chủ giành thế thượng phong. Một số bang thành trì của đảng Cộng Hòa như vậy đã trở thành ‘‘bang chiến trường’’ trong bầu cử Quốc Hội cấp liên bang. 

Lần đầu tiên kể từ 94 năm, cử tri bang Kansas đã bầu một ứng viên đảng Dân Chủ vào Thượng Viện. Mục sư Adam Hamilton - đảng Dân Chủ chiến thắng với cách biệt 5 điểm. Cũng với cách biệt 5 điểm, tại Nam Carolina, ứng viên Dân Chủ, bác sĩ nhi khoa Annie Andrews đánh bại Darline Graham, cũng là người do Trump chỉ định. Tại Texas, ứng viên đảng Dân Chủ James Talarico, 37 tuổi, hạ nghị sĩ bang Texas (bốn lần đắc cử), sinh viên thần học, đã thắng lãnh đạo cơ quan công tố bang Ken Paxton, nhân vật được đích thân Donald Trump lựa chọn, với khoảng cách đến 12 điểm.

Đây là chiến thắng đầu tiên kể từ 38 năm nay của phe Dân Chủ tại Texas trong cuộc đua vào Thượng Viện liên bang. Cuộc đua giành ghế Thượng Viện tại Texas trong kỳ midterms này trở thành một trong những cuộc cạnh tranh tốn kém nhất trên toàn quốc. Theo AdImpact, tổng cộng 573 triệu đô la đã được chi để vận động cho chiếc ghế này trong giai đoạn từ các cuộc bầu cử sơ bộ đến cuộc tổng tuyển cử, cuộc tranh cử đắt đỏ nhất trong lịch sử Hoa Kỳ, không kể tranh cử tổng thống.

Tính đến hôm qua, cuộc đua vẫn sít sao giữa hai ứng viên vào Thượng Viện liên bang tại Alaska và Mississippi, là các bang mà ông Trump đã từng giành chiến thắng dễ dàng với cách biệt hai con số cách đây hai năm.

Về bầu cử các dân biểu Hạ Viện liên bang, theo tính toán của Reuters đến ngày 4/11, phe Cộng Hòa cho đến nay ‘‘chưa giành được ghế nào tại Hạ Viện ở các khu vực bầu cử mà ông Trump từng thắng với cách biệt dưới 11 điểm cách đây hai năm. Điều này cho thấy làn sóng ủng hộ đảng Dân Chủ mạnh đến mức có thể đánh bại cả những nghị sĩ Cộng Hòa vốn lẽ dễ dàng tái đắc cử’’. Phe Cộng Hòa tính cho đến hiện tại mất 11 ghế hạ nghị sĩ liên bang tại các bang thành trì. Riêng tại bang nông thôn – nông nghiệp Iowa, ba trong số bốn ghế hạ nghị sĩ liên bang rơi vào tay đảng Dân Chủ. Với bang Texas và bang Ohio, phe Cộng Hòa mất hai hạ nghị sĩ mỗi bang.

Riêng tại bang Texas, phe Cộng Hòa thua cả ghế thống đốc, Hạ viện cấp bang

Song song với bầu cử cấp liên bang, ngày 03/11, 36 bang tổ chức bầu thống đốc (nhiệm kỳ 4 năm). Tuyệt đại đa số các bang bầu lại Thượng Viện và Hạ Viện bang (nhiệm kỳ 2 hoặc 4 năm, tùy theo từng bang). Đảng Dân Chủ giành được tổng cộng 5 ghế thống đốc do Cộng Hòa kiểm soát trên tổng số 36 ghế bầu lại (Alaska và Kansas hiện chưa có kết quả). Trong số 4 bang này, có hai bang thành trì của phe Cộng Hòa, Ohio và Iowa.

Riêng tại Texas, ngoài chức thống đốc bị mất (lần đầu tiên kể từ năm 1995), phe Cộng Hòa cũng bị Dân Chủ giành lại các vị trí đầy quyền lực là phó thống đốc và lãnh đạo cơ quan công tố, và kiểm soát Hạ Viện của bang, lần đầu tiên từ năm 2002. Thống đốc mãn nhiệm đảng Cộng Hòa Ron DeSantis tuyên bố :  “Texas là bang quan trọng nhất đối với đảng Cộng Hòa trong thế kỷ này. Việc đảng Dân Chủ giành chiến thắng áp đảo trong một số cuộc tranh cử cấp bang, và có khả năng kiểm soát cả cơ quan lập pháp cấp bang, đã tước đi một trong những trụ cột của đảng Cộng Hòa hiện đại’’.

Texas là bang đông dân thứ hai tại Mỹ, sau California, với tổng sản phẩm quốc nội hơn 2.700 tỉ đô la, thường được xếp vào nhóm 10 nền kinh tế lớn nhất thế giới. David Polyansky, một chiến lược gia của đảng Cộng hòa tại Texas, cảnh báo:  ‘‘Mặc dù đảng Dân Chủ chưa từng thắng tại Texas trong một cuộc đua tổng thống kể từ thời Jimmy Carter (thập niên 70), nhưng kết quả lịch sử tối qua có thể thúc đẩy họ nỗ lực thực sự để giành lấy 40 phiếu đại cử tri của bang này’’ trong cuộc bầu cử tổng thống 2028. Texas và California vốn là hai bang có quyền cử nhiều đại cử tri nhất cho bầu cử tổng thống. Nếu mất Texas, phe Cộng Hòa có khả năng rất lớn là chuốc lấy thảm bại trong bầu cử tổng thống lần tới. 

Thất vọng với chính sách của Trump : Giá xăng tăng vọt, chiến tranh Iran…

Vì sao phe Dân Chủ giành được thế thượng phong ? Bất mãn với các chính sách của tổng thống Trump là lý do hàng đầu, trên toàn quốc nói chung, cũng như tại các bang ‘‘đỏ’’ nói riêng. Nhà chính trị học, chuyên gia về bầu cử Mỹ Alan Abramowitz, Đại học Emory, trong

Các tập: Tạp chí Tiêu Điểm

PodliTải ứng dụng Podli miễn phí
↓ App