11 Bij leven en welzijn

Bij leven en welzijn, een uitdrukking van lang geleden. Wanneer zeg je dit? Wat wordt ermee bedoeld? Een aflevering over het leven en het leven totdat het voorbij is.

(foto: Louis van Walsem)

Volledig transcript:

Dit de podcast 'Evenwicht, je leven'. De podcast over ons evenwicht in de breedste zin van het woord. Je luister naar Paula Hijne, auteur van het boek 'Evenwicht, in uitvoering'.Dat gaat dan wel over het fysieke evenwicht, maar er is nog veel meer te vertellen over het evenwicht in zijn totaliteit. Ook het psychische evenwicht en alles wat erbij komt kijken. Dit is weer zo'n aflevering. Dit is seizoen 8, aflevering 11: Bij leven en welzijn.

"Bij leven en welzijn". Dat zegt Thijs, elke woensdag na de les op de sportschool of eigenlijk zegt ie: "Tot volgende week bij leven en welzijn".

En daar hadden we het met een paar andere mensen op de sportschool over toen Thijs wegliep, zo van: wat is dat voor een uitspraak? Het is volgens mij een hele ouderwetse uitspraak. Die -als je er over nadenkt- heeft het alles in zich. Alles.

Ja, bij leven, sowieso kun je alleen in levenden lijve volgende week weer komen, want als je tussen nu en volgende week overlijdt, dan is er geen leven meer. Welzijn, dat is een woord dat gaat over ja, onder andere, gezondheid. Zowel fysiek als psychisch. Je ‘wel’ voelen. Je prettig voelen. Je fijn voelen. Ja, dat welzijn daar is natuurlijk heel veel over te zeggen, want wat is welzijn als je ouder wordt? Oud bent. En als je dan steeds meer allerlei klachten krijgt.

Ja, en ik ben nog niet eens zo heel oud en nu heb ik al vaker last van allerlei kleine ongemakken, maar ik heb ook gemerkt, een vriendin die veel jonger is, die zegt dit ook. En ook zij voelt dat ze niet alles meer zomaar kan doen. Dat haar lijf vaker protesteert en zij werkt nog volop en sport nog regelmatig. En toch krijgen we al die kleine ongemakken.

En als ik dan de mensen hoor van de 60+ sportgroep, ja die hoor ik eigenlijk niet zo vaak dat ze iets mankeren. Dat is wel bijzonder. Alleen, als er dan wel een keer wat is, als ze iets hebben aan een knie of schouder, been of de heup of ..ehm.. de griep hebben gehad, dan zijn ze wel langer uit de roulatie. Dat merk ik wel. Dan komen ze een hele tijd niet naar de les. Dan weet ik ook niet wat ze de rest van week doen, of ze dan nog thuis oefenen of ze naar de fysiotherapeut gaan, of ze andere bezigheden hebben. Doen ze een andere sport? Ik heb geen idee. Het lijkt me wel heel belangrijk dat ze dat dan wel blijven doen.

Maar als je zo veel last hebt van iets, pijn, of dat je een beperking hebt waar je dus last van hebt, zeg je dan nog voluit: bij leven en welzijn? Of is het dan voldoende om te zeggen: nou tot volgende keer, bij leven! Dat heb ik nog nooit iemand horen zeggen (ha), alleen ‘bij leven.’ En ik heb ook de indruk dat de mensen van de 60+ sportgroep, dat het helemaal geen klagers zijn. Houdt het sporten je dan toch gezonder? Wat vrolijker, blijer of is het eigenlijk andersom? Juist de meer optimistische mensen, de sportieve mensen, die gaan juist sporten op hoge leeftijd? Dat zou natuurlijk zo maar kunnen. Uitzonderingen daargelaten. Want ik hoor natuurlijk wel eens iemand die steeds weer ergens last van heeft en dat uitgebreid zit te vertellen in de kleedkamer op de sportschool, elke keer weer. Er is altijd wel iets aan de hand, ja, die uitzonderingen zijn er natuurlijk.

Maar hoe zit het als je hebt gehoord dat je allerlei uitzaaiingen hebt in je lijf, allemaal tumoren, en dat je eerder kanker hebt gekregen en dat het succesvol is aangeslagen en dat je toen al heel veel behandelingen hebt gehad. Dat je dacht 'ik ben er doorheen' en dat je dan ineens hoort dat er allemaal uitzaaiingen zijn. Kun je dan nog voluit zeggen: bij leven en welzijn? Want hoe ga je dan met de rest van je leven om? Waarvan je niet eens weet hoelang of hoe kort dat nog duurt. En ook niet weet met welk welzijn dat zal zijn. Of is die uitspraak dan nog veel dringender, nog veel tastbaarder? Bij leven en welzijn?

En toen werd ik eigenlijk wel heel nieuwsgierig, toen ik daar over nadacht, van waar komt dat nou precies vandaan, bij leven en welzijn? Want ze zeggen wel het is een ouderwetste uitdrukking. En ik ben op zoek gegaan en wat blijkt: het is een uitdrukking van het radioprogramma 'Te bed of niet te bed.' dat is uitgezonden tussen 1967 en 1990. En Jos Ghysen en Irene Houben die presenteerden dat. En de afsluiting van dat programma was elke keer: 'Tot volgende week bij leven en welzijn'. En het werd uitgezonden door BRT 2 Omroep Limburg. Ik weet niet eens of dat nog bestaat, maar wel leuk dat het vanuit een radioprogramma is gekomen en omdat het elke keer herhaald werd is dat een uitdrukking geworden die nu nog steeds gebruikt wordt. Ja, 1967 – 1990 is het dan een ouderwetse uitdrukking? Weet ik niet.

Toen ben ik verder gaan zoeken, er zijn ook wel twee boeken verschenen met de titel: 'Bij leven en welzijn', maar die zijn later geschreven, dus waarschijnlijk hebben ze wel deze uitdrukking vanuit dat radioprogramma meegenomen als titel voor dat boek.

Wat ik ook tegenkwam is dat er een afkorting is: BLEW, dat is de afkorting voor 'bij leven en welzijn'. Het staat namelijk in het Algemeen Nederlands woordenboek en dat betekent dan, die afkorting: als alles verloopt zoals gepland, als er niets tussenkomt. En dat komt eigenlijk van Deo Volente: indien God het wil. En dat komt dan weer uit het Latijn. Maar die uitspraak die komt weer vanuit een Bijbeltekst en dan gaat het over de onzekerheid van het leven.

En de strekking daarvan is -en dat heb ik weer gelezen op de website van Vaartvaria-: wij kunnen plannen om morgen te laden en overmorgen te varen, maar als ons door Gods hand een ongeval overkomt, dan loopt het totaal anders dan we verwacht hadden. Dat is de strekking van bij leven en welzijn.

Nou, leven daar snappen we alles w