Hoe 'Groen' beleid leidde tot grootschalige bomenkap

Een omvangrijk analiserend dossier van ruim 400 pagina's (juli 2024), opgesteld door onder andere stichting ISDP, ECO, De Klimaatcoalitie en De Bomenbond, legt de verborgen mechanismen bloot achter de Europese en Nederlandse biomassalobby en grootschalige bomenkap.

De Oorsprong: Van Kernramp tot Biomassa

De wortels van het huidige biomassabeleid liggen verrassend genoeg bij de kernramp in Tsjernobyl (1986). Na aanleiding van het RIVM-rapport Zorg voor Morgen werd gezocht naar milieubeleid en CO₂-reductie. Toen kernenergie politiek onhaalbaar werd, zaten grote energiemaatschappijen (zoals RWE, Vattenfall en Eneco) met miljarden aan 'stranded assets': kolencentrales die waardeloos dreigden te worden. Biomassa bood de ideale oplossing: kolencentrales konden zonder grote aanpassingen worden omgebouwd tot 'groene' centrales. Door biomassa het stempel 'hernieuwbaar' te geven, kregen deze bedrijven toegang tot miljarden euro's aan SDE-subsidies (Stimulering Duurzame Energieproductie).

Belangenverstrengeling en Lobby

Het dossier schetst een kritisch beeld van een verweven netwerk tussen de industrie, wetenschap en beleidsmakers:

• Lobbykracht: De top 5 Nederlandse biomassastokende bedrijven geven jaarlijks minimaal € 5,5 miljoen uit aan lobbyen in de EU en zetten 29 fulltime lobbyisten in.
• Gewezen Onafhankelijkheid: De KNAW waarschuwde al in 2005 en 2015 dat wetenschappers die criteria voor duurzaamheidscertificaten ontwierpen, direct of indirect werden betaald door de vervuilende bedrijven zelf.
• Gebrek aan Transparantie: Nederland mist een verplicht lobbyregister voor de Eerste en Tweede Kamer, waardoor besluitvorming achter gesloten deuren plaatsvindt.

De Rol van Staatsbosbeheer

Een van de meest opvallende onthullingen betreft Staatsbosbeheer. Oorspronkelijk opgericht voor natuurbescherming, werd de organisatie aan het einde van de vorige eeuw omgevormd om eigen inkomsten te genereren via dochterondernemingen zoals Energiehout BV en BioEnerco BV.

• De oogst van biomassa door Staatsbosbeheer is sinds 2012 verdrievoudigd, bovenop de reguliere houtoogst.
• Dit gebeurt terwijl Nederland netto duizenden hectares bos per jaar verliest.
• In 2019 en 2020 kocht Staatsbosbeheer zelfs tot 20% van haar houtomzet in bij derden om door te verkopen, wat volgens de Brancheorganisatie voor de Bosbouw (AVH) de markt verstoorde.

De Mythe van het 'Snoeiafval'

Hoewel de overheid claimt dat alleen restproducten en snoeiafval worden verbrand (cascadering), tonen technische documenten van de biomassalobby aan dat installaties snoeiafval juist weren vanwege ketelcorrosie door bladeren en naelden. In plaats daarvan eisen ze stamhout en rondhout van meer dan 10 cm dik — oftewel hele bomen. Mobiele versnipperaars verwerken stammen tot 90 cm dik direct in het bos tot snippers, waardoor de herkomst onzichtbaar wordt.

Bureaucratische Normalisering

Het proces is inmiddels verregaand geïnstitutionaliseerd met tools zoals de e-Tool Land CO2. Met dergelijke modellen wordt de CO₂-uitstoot van acht verschillende houtketens bureaucratisch berekend en genormaliseerd, waardoor ecologische vernietiging op papier wordt omgevormd tot 'duurzame transitie'.