3097 - 11.söz-her cemâl ve kemâl sâhibi

Bismillahirrahmanirrahim. 11. Söz. Bismillahirrahmanirrahim. Ey kardeş, eğer hikmet-i âlemin tılsımını ve hilkat-i insanın muammasını ve hakikat-i salâtın rumuzunu bir parça fehm etmek istersen, nefsimle beraber şu temsilî hikâyeceye bak. Bir zaman bir sultan varmış. Servetçe onun pek çok hazineleri vardı. Hem o hazinelerde her çeşit cevahir, elmas ve zümrüt bulunuyormuş. Hem gizli pek acayip defineleri varmış. Hem kemalatça sanayi-i garibede pek çok mehareti varmış. Hem hesapsız fünun-u acibeye marifeti ihatası varmış. Hem nihayetsiz ulum-u bediaya ilim ve ıttılaı varmış. Her cemal ve kemal sahibi kendi cemal ve kemalini görmek ve göstermek istemesi sırrınca o Sultan-ı Zişan dahi istedi ki bir meşher açsın, içinde sergiler dizsin, ta nasın enzarında saltanatının haşmetini, hem servetinin şaşaasını, hem kendi sanatının harikalarını, hem kendi marifetinin garibelerini izhar edip göstersin. Ta cemal ve kemal-i manevîsini iki vecihle müşahede etsin. Bir veçhi bizzat nazarı dehayif aşinasıyla görsün, diğeri gayrı nazarıyla baksın. Şimdi hemen bir daha okuyalım. Ey kardeş, eğer hikmet-i âlemin tılsımını ve hilkat-i insanın muammasını ve hakikat-i salâtın rumuzunu... Hikmet-i âlem, hikmet-i âlemin tılsımı, hikmet-i âlemin... Hikmet-i âlemin hikmeti... Âlemin hikmeti gizlidir. Tılsımdır yani. Mesela bir insanın bile mesela yaptığı şeyi niye yaptığını bilemiyorsun yani. Mesela iş yapıyor. Onun bile niçin yaptığı, neden yaptığı, hangi maksatla yaptığı bir tılsım. Ancak söylüyor da öyle biliyorsun. Cenab-ı Hak bu kâinatı yaratmış. Niçin yaratmış yani? Bu kadar güzel, bu kadar sanatlı yaratmış. Yani bundaki Cenab-ı Hak'ın maksadı ne? Hikmeti ne? Yani bu âlem yaratmasındaki o bir tılsım. Tılsım gizli sırlı hakikat demek yani. Şimdi bu âlemin tılsımı nedir? Sebebi hikmeti nedir? Ondan sonra bu kâinatı yaratmakta ki Cenab-ı Hak'ın maksadı nedir yani? Bunu anlamak istersen sonra hilkat-i insanın muammasını... Âlem dedi. Şimdi insan, insanın yaratılışı. İnsan da niçin yaratılmış? Yani o da niye bu kadar hassas cihazlarla donatılmış? Yani insan sadece bu dünyada yaşamak için olsaydı hayvan gibi yaratılabilirdi. Çünkü hayvanın cihazları kâfi. Bu dünyada yaşamak için hayvan kâfi ya, mutlu bir şekilde yaşayabiliyor. İhtiyaç... Biz hayvan gibi yaratılabilirdik. Hayvandan farklı yaratıldığımıza göre farklı bir gayemiz var. Farklı... Bu hayatın farklı bir amacı olması lazım. Mesela şu anda herkes bu dünyayı nasıl güzel yaşarım? Nasıl bu dünyada mutlu olurum? Mesut olurum peşinde. O hayvan da bunun peşinde zaten. Değil mi? Yani işte bazı fıtratı bozulmamış fıtratlar diyor ki yani sadece benim amacım bu dünyada yaşamak olmamalı yani. Hayvanlar zaten bunu yapıyor. Eğer bu olsaydı benim de fıtratım zaten böyle olurdu. Bu kadar harika cihazlarla donatılmama gerek kalmazdı. Demek ki benden başka bir şey isteniyor. Başka bir amacım olması lazım. Daha yüksek, fıtratıma münasip, daha yüksek bir gayem olması lazım. Acaba o nedir? Mesela bu da bir muamma. Bunun da çözülmesi, açılması lazım. Sonra üçüncü olarak da hakikat-i salâtın rumuzu. Hakikat-i salât. Namaz kılıyoruz. Hakikat-i salât. Namazın şeklini, şemalini, namazdaki hareketleri biliyoruz ama namazın ifade ettiği manalar, gösterdiği hakikatler... Bunlar da bir gizli yani. Mesela kıyamdayken ne demek, ne diyor? Rükûda ne ediyoruz, secdede ne ediyoruz? Her kelimat-ı mübarekelerdeki o manalar ne? Yani namaz kılmakla biz ne yapmış oluyoruz? Hangi hakikatleri ifade etmiş oluyoruz? Değil mi? Bu da bir rumuz. O da gizli yani. O zaman kâinat, âlem, insan, insanda da namaz. Kâinatta insan, insanda insan. Yani üç böyle muazzam mesele var. Bu üçü de birbirine aslında alakalı. Bunların diyor sırlarını, hakikatlerini bir parça... Yani biz "Allah bunun için yaratmıştır" deyip bir şey yapamayız. Ancak bir parça görebiliriz. Bir parça fehm etmek istersen nefsimle beraber şu temsilî hikâyeceye bak. Demek onun birincisi onun mevzuu değil mi? En temel yani İslamiyet'e giren en temel meseleler. Yani Cenab-ı Hak bu kâinatı