15 De schrijftolk

Ik heb het wel vaker gehad over het inzetten van een schrijftolk. Maar wat doet een schrijftolk precies en hoe helpt mij dat? Ik probeer het in het kort uit te leggen en ik ben vast een paar dingen vergeten die ook belangrijk zijn. 

(eigen foto: een deel van het Velotype toetsenbord van schrijftolk Wieke. Door het vele gebruik zijn niet alle letters op de toetsen meer te lezen).

Volledig transcript

Dit is de podcast 'Evenwicht, je leven'. De podcast van Paula Hijne, auteur van het boek 'Evenwicht, in uitvoering'. Dat boek gaat over ons fysieke evenwicht en over ons hele evenwichtssysteem. Maar ik heb ook te maken met mijn psychisch evenwicht. En ook met de andere beperkingen die er zijn, zoals het gehoorverlies, want ook dat kan mij psychisch uit evenwicht brengen. En daar gaat deze aflevering over. Weer over het gehoorverlies, ik heb het ook daar de vorige afleveringen over gehad en daar ga ik nu weer even over verder, maar dan weer op een hele andere manier. Dit is seizoen 8, aflevering 15: De schrijftolk.

In de vorige aflevering heb ik het namelijk even gehad over dat ja, het misschien wel goed is als ik naar zo'n inspiratiedag ga bij de radio, dat ik toch ook een schrijftolk meeneem voor mezelf, om het goed te kunnen volgen. Maar ja, wat is dan een schrijftolk? Daar ga ik het in deze aflevering met je over hebben. Een tijd geleden heb ik een artikel geschreven en dat ging over het schrijftolkgebruik en nu wil ik een klein stukje met je delen. En de titel van het artikel is: Lezen wat er wordt gezegd.

‘Tijdens mijn presentatie over de ziekte van Ménière, wordt er een vraag gesteld en de man zit achteraan. En ik versta de vraag niet dus ik keer me om, om op het scherm achter mij te kijken wat hij heeft gezegd. De schrijftolk die stopt met typen, ik ben even stil om rustig te lezen. En ik gebruik deze tijd ook om na te denken over het antwoord dat ik ga geven. Ik keer me naar de zaal en beantwoord de vraag. De man had de vraag gesteld: ‘Kun je alles goed verstaan tijdens een coachgesprek?’ en ik antwoord: ‘Vandaag heb ik geluk, want er is een schrijftolk aanwezig zodat ik kan lezen wat er is gezegd. Tijdens een coachgesprek kan ik inderdaad niet alle woorden verstaan wat de cliënt zegt. Ik luister met mijn ogen dus ik heb het gezicht van de cliënt nodig om goed te kunnen verstaan. En wat ik niet in woorden versta, begrijp ik wel met mijn ogen, mijn gevoel en intuïtie. En kan dan de verdiepende vragen stellen aan de cliënt.’

 Nou tot zo ver dat stukje uit dat artikel met de titel: ‘Lezen wat er wordt gezegd’ en dat was nog in de tijd dat ik geen hoortoestellen droeg en ook nog geen tolkuren kon gebruiken om als werk in te zetten. Tolkuren die ik als zzp'er mag gebruiken. Ik had wel privé-uren, maar privé-uren mag je niet gebruiken tijdens het werk. Maar nu door een wijziging, is het een paar jaar geleden gelukt dat ik nu als coach, als zzp'er, als zelfstandig ondernemer een schrijftolk kan inzetten, dus ik heb nu tolkuren voor het werk. Ik hoef dus niet zelf de kosten te dragen als ik een schrijftolk inzet. En dat kan tijdens een coachgesprek zijn, dat kan tijdens een presentatie zijn die ik zelf georganiseerd heb, want vaak wordt het ook georganiseerd door een andere instantie en die regelen dan zelf de schrijftolk. Dan gaat het niet van mijn uren af.

Maar toen ik dat ging aanvragen, is de voorwaarde sowieso natuurlijk dat je een bepaald gehoorverlies hebt, maar ik had al privé-tolkuren, dus dat gehoorverlies dat zat wel goed. De voorwaarde was dat ik moest aantonen dat ik bij de start als zelfstandige al een gehoorbeperking had, maar ja, juist door het gehoorverlies was dat de reden dat ik een eigen bedrijf ben begonnen! Want in 2008, al best heel lang geleden, lukte het werk in het onderwijs niet meer door mijn gehoorverlies. En ik mocht eigenlijk niet eens meer werken in het onderwijs, door dat gehoorverlies. En na dus ..ehm.. een intensieve re-integratie ben ik in 2010 mijn eigen bedrijf gestart.

En in 2011 maakte ik voor de eerste keer kennis met schrijftolken en dat was tijdens een Hoormij-bijeenkomst. En dat was een bijeenkomst speciaal voor mensen met de ziekte van Ménière. Dat was toen een heel weekend waar je naartoe kon. En tijdens al die presentaties daar, daar was een schrijftolk bij. En het was voor mij een verademing! Het was helemaal nieuw voor me! Want ik merkte dat ik niet meer uiterst geconcentreerd hoefde te luisteren. Ik droeg toen geen hoortoestellen en met mijn gehoorverlies had ik het eigenlijk wel nodig. Tot die tijd had ik nog nooit eerder gehoord over een schrijftolk. Ik heb het niet gehoord bij het audiologisch centrum, niet bij de kno-arts, ..ehm.. de audicien -ik heb even in 2006 hoortoestellen gedragen en daarom kreeg ik dus de ziekte van Ménière- maar ook bij die audicien heb ik nooit gehoord over het kunnen inzetten van een schrijftolk. En ik ben bang dat het nog steeds geen standaard advies is. Terwijl dat eigenlijk wel zou moeten zijn. Want het kan zó ontzettend helpend zijn! Alleen is het belangrijk dat iedereen er weet van heeft dat er schrijftolken bestaan.

In het blaadje van... of de brochure van de Nederlandse Schrijftolken Vereniging staat ook in als een soort quote: lezend horen, schrijftolken maken het gesproken woord zichtbaar.

Maar wat doet dan een schrijftolk precies? Wat die doet, hij of zij, die typt precies wat er gezegd wordt. En die typt ook precies wie het zegt. Vaak als er meerdere mensen zijn, dan worden al die namen van die mensen even genoemd, de schrijftolk maakt daar een soort code van en die kan dan elke keer aangeven wie er aan het woord is. Dat doen ze, dat typen, op een speciaal toetsenbord, een veloboard. Daar kunnen ze zo snel mee typen, ze doen een soort van meerdere letters tegelijk waardoor je heel snel -bijna op spreeksnelheid- mee kunt typen met wat er gezegd wordt. En ik kan dat dan lezen op een tablet of dus op een