der ya Kitap Kulübü ile Cehenneme Övgü

Send us Fan Mail

Kitap Kulübümüzün 66’ıncı buluşmasında psikolog ve yazar Gündüz Vassaf'ın Cehenneme Övgü adlı kitabını konuştuk.

Bu kitap 1987'de İngilizce olarak "Prisoners of Ourselves" (Kendimizin Tutsakları) adıyla yazılmış ve 1992'de Türkçe olarak “Cehenneme Övgü-Gündelik Hayatta Totalitarizm” adıyla yayımlanmış. Kitapta 20 kadar deneme, geceden aşka, sözcüklerden kahramanlara kadar kanıksadığımız ne varsa ters yüz ediyor. İçimizde büyüttüğümüz küçük totaliter dünyaları yüzümüze vuruyor. Totaliter’likten siyasi bir baskı sistemi değil bireylerin gönüllü rızasıyla ürettiği, normlar ve kurumlar aracılığıyla içselleştirdiği sinsi bir kuşatma olarak bahsediyor. İnsanın yaşam anlayışının sevgi ve barışa değil, güç ve egemenliğe dayalı olduğunun altını çiziyor.

Kitabı sarısıcı ve etkileyici bulduk. Kırk yıl kadar önce yazılmış kitabın günümüz dünyası için belki o günden daha geçerli olduğuna şaşırdık. Çoğumuz kitabın sindirilerek ve baş ucu kitabı gibi okunması gerektiğini söyledi. En çarpıcı tespitlerden biri kendi seçtiğimizi sandığımız amaçların aslında düzen tarafından önceden belirlenmiş olması oldu. Bir amaca kilitlendiğimizde başka olasılıklara sırt çevirdiğimizi konuştuk. "Ya boyun eğ ya isyan et" ikiliğine sıkışıp üçüncü yolu, kendi seçimimizi göremediğimizi de kabul ettik.

“Zıp, sen öldün” başlıklı deneme teknolojiyle bugünkü sınavımızı en iyi anlatan bölümdü sanırım. “Çeşitli amaçlar için düğmeye basmaya o kadar alıştık ki, düğmeye karşı duyarsızlaştık” diyor yazar. Bu bir füze düğmesi olabileceği gibi tüm saniyeleşme ve endüstrileşmeyi simgeleyen bir düğme. Bugün düğme dijitalleşti, dokunmatik oldu. Sosyal medyada en büyük acıları bile kaydırıp geçiyoruz, ahlak, etik gibi kavramlar saydamlaştı. Bence yapay zeka da internetten sonra düğmenin geldiği son nokta oldu.

En büyük serzenişimiz ise tüm kuralları yıkan kitabın net bir çözüm önermemesi oldu. Kitap özünde bizi sorgulamaya ve harekete geçmeye çağırıyor. Katılsak da katılmasak da tek tipleşen düşünceye karşı böyle metinlere ihtiyacımız olduğunda birleştik.

Kısa süre önce okuduğumuz Çoğu İnsan İyidir'den sonra bu kitap madalyonun öbür yüzü gibi geldi bana. İnsana dair bir ümidi yaşatmaya da taraftarım ama şikayetçi olduğumuz şeyler kendiliğinden değişmeyecek, geçen hafta yayınladığım ve bu kitabın tandemi olarak izlediğimiz “Başkalarının Hayatı” filminin de mesajı buydu: “totaliter düzen tepeden inmiyor, sıradan insanların gündelik itaatiyle elbirliğiyle örülüyor. Onu yıkan da yine insanların itaatsizliği oluyor.” demiştim.

Bu bölümde görüşlerine yer verebildiğim arkadaşlarım sırasıyla (03:10) Uğur İyidoğan, (05:21) Alim Küçükpehlivan, (07:05) Mete Yurtsever, (07:40) Uğur İyidoğan, (08:15) Yasemin Karakaya, (12:07) Didem Güçlü İlgün, (14:13) Suat Soy, (16:42) Burcu Yılmaz, (19:40) Neslihan Oruç, (23:20) Yasemin Karakaya, (26:31) Feyza Demir, (29:49) Yasemin Karakaya, (32:01) Feyza Demir.

Kitabı Amazon’dan almak isterseniz:

https://link.amazon/B00YqyKvM

Support the show