Favori podcast'lerini takip et, çevrimdışı ve arabada CarPlay ve Android Auto ile dinle, her zaman kaldığın yerden devam et. Ücretsiz dene.
Kayseradar ve Radyo Radar ortak yayını “Psikoloji Saati”nin bu haftaki bölümünde sunucu Merve Esersoy, konuğu Psikolog Müleyka Gülmez ile sosyal medya bağımlılığı ve benlik saygısı arasındaki ilişkiyi masaya yatırdı.“Bağımlılık” Ne Zaman Başlar? Günlük İşlevsellik UyarılarıGülmez’e göre sosyal medyanın dürtüsel, kontrolsüz ve işlevselliği bozan kullanımına bağımlılık deniyor. Uyarı işaretleri:Uyku düzeninde bozulma: Gece geç saatlere kadar ekranda kalma, sabah uykusuzluk.Performans düşüşü: İş/okul başarısında bariz gerileme, odak sorunları.Sosyal kopuş: Yüz yüze ilişkilerden kaçınma, dışarı çıkmada isteksizlik.Yoksunluk belirtileri: Telefona bakamayınca huzursuzluk, kaygı, boşluk hissi.Çocuk ve Ergenlerde Risk: Dakikalar Bile ÖnemliErken yaşta yoğun ekrana maruz kalmanın dikkat dağınıklığı ve öğrenme güçlükleri riskini artırdığını belirten Gülmez, küçük yaş gruplarında 35–45 dakikanın üstünün sakıncalı olduğuna dikkat çekiyor. Yemek sırasında ekran kullanımının çocuğun açlık-tokluk farkındalığını körelttiğini, uzun vadede duygu düzenleme ve beden farkındalığı sorunları doğurduğunu vurguluyor.Ailelere Yol Haritası: “Model Ol, Açık Konuş, Ortak Kural Koy”Ebeveynler için üç temel ilke öne çıkıyor:Model olma: Ebeveynin kitap/dergiye yönelmesi, evde “ekransız anlar” başlatması.Açık iletişim: Yasak yerine neden–sonuç açıklaması; görev → ödül mantığıyla alışkanlık kazandırma.Benlik Saygısı Neden Zedeleniyor?Sosyal medya; başarı, görünüm ve “kusursuz hayat” imgeleri üzerinden kıyaslamayı kolaylaştırıyor. Gülmez, özellikle ergenlik ve genç yetişkinlikte dış onayın artan önemine dikkat çekiyor: “Dış onay bağımlılığı, içsel öz saygıyı zayıflatır.”Örnekler:LinkedIn kıyaslaması: “Ben olduğum yerde sayıyorum.”Beğeniye bağlı özdeğer: Az etkileşim = “Güzel/değerli değilim.”Sahte mutluluk döngüsü: Filtreli, sponsorlu, kurgulanmış içeriklerle gerçeklik algısının bozulması.Dopamin ve Kaydırma Döngüsü: “Bir Sonraki İçerik Daha İyi Olabilir”Bildirim, beğeni ve takipçi artışı dopamin sistemini tetikliyor. Kumar makinesi benzeri öngörülemez ödül mekanizması, “bir sonraki kaydırmada daha iyi içerik” umuduyla tekrarı körüklüyor. Bu biyolojik bağ, davranışsal bağımlılığın neden ısrarlı olduğunu açıklıyor.FOMO (Kaçırma Korkusu): Neden Bu Kadar Yaygın?Sürekli güncellenen akışlar ve anlık paylaşım kültürü, özellikle aidiyet arayan gençlerde “gecikmişlik ve yetersizlik” duygularını büyütüyor. Tatil, konser, terfi ve “mükemmel ilişki” paylaşımları; anksiyete, dikkat dağınıklığı ve tatminsizlik spiralini besliyor. Çözüm: Gerçek hayatla bağ kurmak, “dijitalde görülenin tamamı gerçek değil” farkındalığını kalıcı hale getirmek.