Başarı Değil, Süreç Önemli: Psikolojik Danışman Ahmet Çift’ten Sınav Kaygısı Uyarısı

Psikoloji Saati’nde Gündem: Sınav KaygısıRadyo Radar ve Kayseri Radar ortak canlı yayınında Merve Esersoy’un sunduğu “Psikoloji Saati” programının bu haftaki konusu sınav kaygısı oldu. Programın konuğu, psikolojik danışman Ahmet Çift, özellikle LGS ve YKS gibi hayatı şekillendiren sınavlarda öğrencilerin yaşadığı kaygıyı tüm boyutlarıyla ele aldı.Sınav Kaygısı Nedir, Ne Değildir?Programda ilk olarak sınav kaygısının tanımını yapan Ahmet Çift, sınavı “bilişsel bilgilerin ölçülmesine dayanan bir sistem” olarak nitelendirdi. Kaygının ise insanlık tarihi kadar eski, yaşamı ve hayatta kalmayı korumaya dönük bir duygu olduğunu vurguladı.Çift, kaygının düşük, orta ve yüksek düzeyleri olduğuna dikkat çekerek, “Bizim istediğimiz kaygı, motivasyon sağlayan orta seviyedeki kaygıdır. Bu, istek ve arzunun öğrenmeyle birleşiminden doğan sağlıklı bir harekete geçiricidir” dedi.Normal Heyecan mı, Zararlı Kaygı mı?Sınav öncesi yaşanan belli düzeydeki heyecanın normal ve hatta gerekli olduğunu ifade eden Çift, zararlı sınav kaygısını şu şekilde ayırdı:Öğrencinin kendisine gerçekçi olmayan hedefler koyması, ailesinin beklentisinin kendi kapasitesini aşması ve sürekli “daha fazlasını yapmalıyım” baskısı altında kalması zararlı kaygıyı tetikliyor.Meslek Seçimi: Yetenek ve İlgi Temel AlınmalıProgramda sınav kaygısının meslek seçimiyle ilişkisine de değinildi. Psikolojik danışman Ahmet Çift, mesleki yönelimin temelinde çocuğun yeteneği ve ilgisinin yattığını söyledi.Psikolojik danışma ve rehberlik alanında kullanılan Holland, Kingsberg, Kohlberg gibi kuram ve testlere atıfta bulunan Çift, “Çocuk hangi alanda yetenekliyse o alana yönlendirilmeli. İkincil öncelik ilgi alanıdır. Yetenek ve ilgi bir aradaysa o meslekte hobiler oluşur, çocuk yaptığı işi sever” dedi.Fiziksel Belirtiler: Mide Ağrısından TitremeyeSınav kaygısının psikolojik olduğu kadar fiziksel yansımaları da olduğunu vurgulayan Ahmet Çift, savunma mekanizmalarının bedende somatik belirtilerle ortaya çıkabildiğini söyledi.En sık görülen belirtileri şöyle sıraladı:Mide bulantısı ve karın ağrılarıSık lavaboya gitme ihtiyacıEl titremeleri (tremor)Terleme, sıcaklık basmasıÇarpıntı, panik hissi“Sadece Sınav Değil, Hayat da Var”: Sosyalleşme ve Sporun ÖnemiProgramda sınav odaklı yaşamın, öğrencilerin psikolojisinde bıraktığı tahribata da dikkat çekildi. Ahmet Çift, ailelerin “Sınavı geç, sonra ne istersen yaparsın” yaklaşımının yanlış olduğunun altını çizdi.Stres hormonlarının (adrenalin, kortizol vb.) bedende uzun süre yüksek kalmasının zararlı olduğunu belirten Çift, özellikle yüzme, futbol gibi rahatlatıcı sporların sınav döneminde oldukça faydalı olacağını söyledi. Çok ağır sporları önermediğini, ancak düzenli ve keyif alınan fiziksel aktivitelerin kaygıyı azalttığını ekledi.Sosyal Medya, Kıyaslama Kültürü ve Akran BaskısıGünümüzün en ciddi sorunlarından biri olan kıyaslama kültürünün sınav kaygısını beslediğini belirten Çift, “Her insan özünde farklıdır, her bireyin duyguları, düşünceleri, yetenekleri farklıdır” diyerek fenomenolojik bakış açısına dikkat çekti.Sağlıklı Çalışma Rutini: Plan, Uyku, BeslenmeSınav kaygısını azaltmak için en temel adımın tutarlı bir çalışma alışkanlığı olduğunu söyleyen Ahmet Çift, “Pazar günü saat 10’da sınav varsa, her pazar saat 10’da deneme sınavına girin” önerisinde bulundu.Beslenme ve uykunun önemine özellikle değinen Çift, sabah kahvaltısında sadece karbonhidrat ağırlıklı değil, protein, sebze ve meyve içeren dengeli bir beslenme düzeni gerektiğini anlattı.“YouTube’dan Dinleyip Geçmek Öğrenmek Değildir”Öğrenme yöntemlerinin de kaygıyla yakından ilişkili olduğunu belirten Ahmet Çift, pasif öğrenmenin sınav kaygısını artırdığını ifade etti.