Tech van Toen - Hunebedden

Die enorme steen boven op een hunebed lag ooit op de grond. Hoe kregen mensen hem ruim vijfduizend jaar geleden omhoog, zonder kraan? En hoe legden ze hem daarna voorzichtig neer?

In de eerste aflevering van Tech van Toen bouwen we in gedachten een hunebed. We beginnen bij D27 in Borger en volgen één denkbeeldige deksteen: van de eerste beweging over de grond tot de laatste centimeters op zijn plek.

We onderzoeken hefbomen, houten sledes en hellingen. Waarom is rollen op boomstammen niet vanzelf de beste oplossing? Hoe voorkom je dat een steen terugschuift? En wie doet al het werk naast het trektouw?

Want zodra de steen boven is, wacht nog een lastige klus: alle hulpmiddelen eronder vandaan halen.

Research en achtergrond

Deze aflevering is gebaseerd op archeologische publicaties, museuminformatie en experimenten. De bouwscène is een mogelijke reconstructie, geen vastgestelde bouwgeschiedenis van D27. Het hunebed is bovendien gerestaureerd.

Een experiment kan aantonen dat een techniek werkt. Het bewijst niet dat de hunebedbouwers precies die techniek gebruikten. De oorspronkelijke werkwijze blijft voor een deel onbekend.

Welke oude constructie of techniek laat jou denken: hoe hebben ze dát ooit gemaakt? Laat een reactie achter en volg Tech van Toen voor de volgende aflevering.

Bronnen en verder lezen

• Hunebeddeninfo — D27 bij Borger: het monument, de afmetingen en de restauratiegeschiedenis.
• Rijksmuseum van Oudheden — Grafvelden, hunebedden en urnen: de hunebedbouwers en het gebruik van hunebedden als grafkamers.
• Barnabas Harris — Profile: Moving Stonehenge: het transportexperiment uit 2016 met een slede op een houten spoor.
• Barney Harris — Roll Me a Great Stone: een kritische blik op het vervoer van grote stenen met rollers.
• J.A. Bakker en anderen — Hunebed D26 in het Drouwenerveld: Nederlands opgravingsonderzoek naar onder meer de constructie en plaatsing van de stenen.
• Palle Eriksen — Ramper og stilladser: hellingen, hefbomen en houten ondersteuning bij het heffen van grote stenen. Met Engelse samenvatting.

Totstandkoming

Deze podcast is tot stand gekomen met ondersteuning van AI bij de research en het schrijven van het script. Ingesproken, bewerkt en gemonteerd door Robbert Vervuurt.