Franse Politiek 🇫🇷 #69: En dat is vier!

⏰ 48 Heures

Ruim 68 uur nadat Macron beloofde binnen 48 uur een nieuwe premier te benoemen, heeft hij dan toch iemand bereid gevonden die de job op zich wilde nemen, al moest degene in kwestie wel eerst Macron chanteren (zie onder). Zoals ik in de vorige nieuwsbrief al speculeerde is François Bayrou inmiddels de vierde Franse premier van dit jaar. Heeft Macron met zijn keuze Frankrijk definitief in chaos gestort, zoals het tijdschrift The New Yorker deze week schrijft?

💰Chantage

Met de benoeming van Bayrou maakt Macron een flinke verjongingsslag: de nieuwe premier is liefst drie maanden jonger dan de vertrekkende Michel Barnier. Volgens Le Monde wilde Macron aanvankelijk demissionair minister van Defensie Sébastien Lecornu als eerste minister. Toen Bayrou daarvan hoorde zouden de twee mannen een woordenwisseling hebben gehad, waarbij Bayrou gedreigd zou hebben zijn steun aan de steeds verder geïsoleerde president in te trekken. Vervolgens is Macron toch akkoord gegaan, een teken dat de president bijna niets meer in eigen hand heeft. De fractievoorzitter van Modem, de partij van Bayrou, ontkent dat er sprake is van chantage. Althans, dat wilde hij ontkennen voor een schappelijk prijsje, wellicht.

In zijn inmiddels 46 jaar lange politieke carrière heeft Bayrou zichzelf altijd voorgedaan als een redelijk alternatief, als een typische christen-democraat uit het centrum. In het Franse politieke krachtenveld heb je dan niet echt een hele duidelijke signatuur, maar op de een of andere manier slaagde Bayrou er in het imago op te bouwen van een bruggenbouwer. De op een boerderij geboren katholieke en paardrijdende geschiedenisleraar is de man die van stal gehaald wordt als niemand het meer weet en daarmee de Franse versie (en slechts drie weken oudere versie) van Johan Remkes. Hij deed drie keer tevergeefs mee aan de presidentsverkiezingen en besloot in 2017 Macron te steunen. Dat verklaart waarom de president hem nu beloont met het premierschap, al is het een cadeau empoisonné.

Plannetjesmaker

Tot vorige week vrijdag, de dag dat hij premier werd, was François Bayrou Hoge Commissaris voor het Plan, een baantje dat Macron in 2020 speciaal voor hem creëerde om zich te verzekeren van Bayrou’s loyaliteit. In die functie was Bayrou verantwoordelijk voor “het leiden en coördineren van de planning en toekomstgerichte studies die namens de Staat worden uitgevoerd en voor het informeren van de keuzes die door de overheid worden gemaakt met betrekking tot demografische, economische, sociale, milieu-, gezondheids-, technologische en culturele kwesties.” Een soort Ministerie van Wensdenken dus, dat wat rapporten produceerde zonder concrete verplichtingen of resultaten. Vanmiddag sprak François Bayrou met Emmanuel Macron over de “opstartarchitectuur” voor zijn toekomstige regering. Het is de bedoeling dat hij eind deze week zijn nieuwe ploeg presenteert, op de laatste dag voor het kerstreces.

Van het verzinnen van droomscenario’s moet Bayrou nu afdalen naar de keiharde economische werkelijkheid. Niet dat hij niet weet waar hij aan begint: voor de zomer zei Bayrou al dat de kas leeg is. Vanmiddag in de Assemblée zei Bayrou dat overheidsfinanciën “niet alleen een financiële of economische kwestie is, het is een morele kwestie”. Het probleem is groot: de staatsschuld stijgt namelijk steeds sneller. Na een toename van 58,2 miljard in het eerste kwartaal van dit jaar (646 miljoen per dag), groeide de schuld in het 2e kwartaal met 68,9 miljard (757 miljoen per dag, een half miljoen per minuut, of 60% van alle schuld in de EU), om uit te komen op 3228,4 miljard euro (112% van het Franse BBP). Dat bedrag zal inmiddels al weer flink hoger zijn, en dat terwijl in de meeste Europese landen de staatschuld al geruime tiijd daalt. Ter vergelijking: de Nederlandse staatsschuld nam in dezelfde periode met 33 miljoen euro per dag af. De economische vooruitzichten zijn vandaag bijgesteld: de groei