1059. Żałoba i pożegnania / Bartosz Popczyński

Wykład Bartosza Popczyńskiego w ramach cyklu Spotkania z przyrodą - "Miłość w świecie zwierząt" [4 listopada 2026 r.]Czy zwierzęta przeżywają żałobę? Czy rozumieją, że bliski osobnik umarł? Dlaczego orka przez 17 dni transportowała ciało swojego młodego, słonie wracają do szczątków zmarłych członków stada, a wrony zbierają się wokół martwego osobnika?I czy w świecie zwierząt istnieje coś, co możemy nazwać pogrzebem?W wykładzie „Żałoba i pożegnania” Bartosz Popczyński przygląda się temu, jak zwierzęta reagują na śmierć, utratę partnera, potomstwa lub członka grupy. To trzynasta i ostatnia część cyklu „Miłość w świecie zwierząt”.U zwierząt społecznych więzi między osobnikami mogą być bardzo silne. Po stracie zmienia się ich zachowanie: pojawia się apatia, brak apetytu, problemy ze snem, nawoływanie zmarłego czy poszukiwanie jego obecności.Popczyński zaczyna od zwierząt, które znamy z własnych domów. Koty po stracie towarzysza mogą mniej jeść i spać, rezygnować z zabawy, chować się, szukać zmarłego zwierzęcia albo domagać się większej uwagi człowieka.Jeszcze silniejsze więzi tworzą gęsi, które mogą pozostawać z jednym partnerem przez całe życie. Po jego utracie obserwowano u nich opuszczoną głowę, ciche nawoływanie, zmniejszoną aktywność, a nawet większą podatność na ataki drapieżników. Inne gęsi mogą natomiast przyjmować osamotnionego osobnika do swojej grupy.Szczególnie poruszające są historie naczelnych. Samice orangutanów potrafią przez wiele dni, a nawet tygodni nosić ciało zmarłego młodego, pielęgnować je i zachowywać się wobec niego tak, jakby nadal żyło.Jedna z najbardziej niezwykłych historii dotyczy jednak orki. W 2018 roku samica po śmierci młodego przez 17 dni nie rozstawała się z jego ciałem, przemieszczając się z nim na dystansie ponad 1000 kilometrów. Podobne zachowania obserwowano u delfinów, które próbowały utrzymywać głowę martwego osobnika nad powierzchnią wody, jakby nadal chciały pomóc mu zaczerpnąć powietrza.A co ze słoniami?Popczyński opowiada o obserwacjach zwierząt powracających do szczątków zmarłych członków stada oraz o eksperymentach pokazujących, że słonie potrafią odróżnić czaszkę słonia od czaszek innych dużych ssaków, nawet gdy usunięto najbardziej charakterystyczne elementy.Nie każde zachowanie przy zwłokach oznacza jednak żałobę.Mrówki błyskawicznie usuwają martwe osobniki z mrowiska. Zjawisko to nosi nazwę nekroforezy i służy ochronie całej kolonii. U części gatunków martwe mrówki trafiają w określone miejsca przypominające cmentarzyska.Jeszcze inaczej zachowują się wrony. Gdy jedna z nich ginie, inne zlatują się w pobliże ciała. Nie musi to być jednak ceremonia pożegnania - takie zgromadzenie może służyć rozpoznaniu zagrożenia i ustaleniu, co spowodowało śmierć.Z kolei w przypadku srok opisano obserwację, podczas której ptaki po sprawdzeniu ciała zmarłego osobnika przynosiły fragmenty suchej trawy i pozostawiały je na zwłokach. Czy można interpretować to jako rytuał? Popczyński pozostawia to pytanie otwarte.W wykładzie pojawiają się również historie znacznie nam bliższe: żubra, który nie chciał odejść od zabitego towarzysza, oraz Dżoka - krakowskiego psa, który po śmierci swojego opiekuna przez wiele miesięcy czekał w miejscu, gdzie widział go po raz ostatni.Bartosz Popczyński - leśnik z wykształcenia i pasji, przyrodnik i edukator związany z Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej Lasów Miejskich - Warszawa. Od lat popularyzuje wiedzę o przyrodzie i zachowaniach zwierząt.#MiłośćWŚwiecieZwierząt #Żałoba #Zwierzęta #EmocjeZwierząt #BartoszPopczyński #SpotkaniaZPrzyrodą #Przyroda #WszechnicaZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/