Pierwsza polska encyklopedia przyrody i Jan Jonston

Czy encyklopedia, która opisuje smoki obok dorsza, jest dziełem naukowym czy literackim? Jan Jonston w XVII wieku nie widział w tym pytaniu problemu — i to więcej mówi o jego epoce niż jakakolwiek klasyfikacja gatunków.

Theatrum Universale Historiae Naturalis to monumentalne dzieło Jana Jonstona, napisane w języku łacińskim – uniwersalnym środku komunikacji naukowej XVII wieku. Prace nad kompendium, obejmującym całość ówczesnej wiedzy zoologicznej, trwały przez większą część lat czterdziestych XVII wieku.

Jonston przedstawił opisy ponad tysiąca gatunków zwierząt, podzielonych na sześć grup według klasyfikacji epoki: wodne zwierzęta "bezkrwiste" (dzisiejsze bezkręgowce wodne), owady (w tym pajęczaki), ryby i inne wodne kręgowce, węże, ptaki, czworonogi oraz smoki. Każdej grupie poświęcił osobną część, systematyzując opisy według środowiska życia i strategii pokarmowej.

Dzieło bazuje na cytatach z autorytetów – encyklopedystów, przyrodników, lekarzy, podróżników, historyków i poetów, a własne obserwacje autora zajmują w nim marginalne miejsce. Smoki oraz inne istoty magiczne, choć opisane w kontekście realnych gatunków, miały najpewniej symboliczne lub poetyckie pochodzenie, odzwierciedlając wyobrażenia epoki.

Wesprzyj podcast⁠⁠⁠⁠

⁠Buy coffee for Podcast Miejsca Nieoczywiste - buycoffee.to⁠⁠

⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Miejsca Nieoczywiste - Suppi by Patronite⁠⁠