ALİ ŞÜKRÜ BEY NEDEN ŞEHİT EDİLDİ?-19 EYLÜL 2026-MEVLANA TAKVİMİ

Birinci Meclis’in en cesur simalarından Trabzon Mebusu Ali Şükrü Bey, 27 Mart 1923’te hunharca şehit edildi. 1884 Beşikdüzü doğumlu; Bahriye Erkân-ı Harp subayı iken istifa ederek siyasete girdi. 1920’de Meclis-i Mebusan’a, İstanbul’un işgali sonrasında da Ankara’da açılan Birinci TBMM’ye Trabzon milletvekili olarak katıldı. Misak-ı Millî’nin tavizsiz savunucusu, Lozan’daki hezimete muhalif, hilafetin ilgasına karşı duran bir dava adamıydı. Mecliste her söz alışında dikkat kesilen bir topluluk vardı; gensorularda bakanları hırpalayan, doğruları açıkça söyleyen bir tenkitçiydi. Necip Fazıl onu “sadece iman ve mukaddesat safındaki kahraman çocuk” diye anacak; “mahrem renkleri ve gizli mânâları sezdiği için vahşice öldürtüldü” satırlarını yazacaktı. Cinayet “sebeb-i meşhur, fail-i meşhur”du: Topal Osman tarafından boğduruldu. O gün Meclis’te Hüseyin Avni Bey’in kürsüden yükselen feryadı hadisenin ağırlığını gösterdi: “Bir mebusun ağzı, kalemi o milletin namusudur!” Şehadetinden üç gün sonra Meclis lağvedildi; bir yıl sonra hilafet kaldırıldı. Ali Şükrü Bey’in “bugün ehemmiyetsiz görülen mesail yarın başımıza belâ olur” mealindeki ikazları, Musul-Kerkük, Batı Trakya, Adalar ve Boğazlar bahsinde tarihî feraset olarak kaldı. Boztepe’deki kabri ıssız görünse de adı vicdanlarda gür bir seda olarak yaşamaktadır. Samet Ağaoğlu, onu devletin başına başka bir makamın yerleşmesine itiraz eden, kuvvetli bir tenkitçi diye tarif eder. Falih Rıfkı Atay, Mustafa Kemal’le Meclis’teki sert çatışmayı ve ardından Topal Osman’ın Çankaya civarındaki evinde boğduruşunu anlatır; muhafız komutanı meselesi tartışılır. Bu yüzden onu mutlaka ve tamamen saf dışı bırakmak istediler. (Yahya Düzenli, Akıncılar Dergisi)