Vệ tinh và cái cây, hai con số cho cùng một khu rừng

Ở tập 8 loạt "Biển giữ gì", hãy cũng đi tìm giải đáp cho câu hỏi: Tại sao cùng một khu rừng lại có hai con số diện tích chênh lệch nhau hơn 105.000 hecta? Vệ tinh có thể nhìn thấy những gì, bỏ sót những gì? Và vì sao muốn đo đếm chính xác giá trị của một khu rừng ven biển, con người vẫn phải xắn quần, lội xuống bùn?

TẬP NÀY CÓ

252.771 hecta và 147.301 hecta: Hai con số về diện tích rừng ngập mặn Việt Nam. Một bên là diện tích quy hoạch, bên còn lại là diện tích thực sự có rừng. Hơn 105.000 hecta chênh lệch là những bãi bùn trống, cồn cát mới nổi hoặc những dải đất đang bị sạt lở.

Khi rừng biến mất ngay trước mắt: Từ những cây ngập mặn bị sóng và triều cường đánh bật gốc ở Cồn Lu, Xuân Thủy, đến các thảm cỏ biển đang suy giảm nghiêm trọng. Tại Cù Lao Chàm, diện tích cỏ biển đã giảm khoảng 72,5% trong giai đoạn 1999–2025.

Vệ tinh nhìn thấy gì? Công nghệ viễn thám sử dụng ảnh vệ tinh để nhận diện thảm thực vật, theo dõi diện tích rừng và hỗ trợ kiểm kê tài sản khí hậu. Tuy nhiên, những vùng cỏ biển, san hô nhỏ hoặc những thay đổi sau bão có thể bị bỏ sót, đòi hỏi phải có kiểm tra và hiệu chỉnh thực địa

Hơn 105.000 hecta – khoảng 1,5 lần diện tích Singapore: Khoảng chênh lệch giữa diện tích rừng quy hoạch và diện tích thực có rừng nhắc chúng ta rằng tín chỉ carbon chỉ có thể được tạo ra từ những diện tích thực sự có cây đang sống, chứ không phải những vùng đất mới nằm trên bản đồ quy hoạch.

“Ổ cứng của biển” không thể nhìn thấy từ vệ tinh: Giá trị lớn của carbon xanh dương còn nằm trong lớp trầm tích dưới đáy. Muốn đo đếm, các nhà khoa học phải trực tiếp khảo sát, đo thân cây, chiều cao, tuổi cây, lấy mẫu và phân tích đất bùn trong phòng thí nghiệm.

Vẫn thiếu một chiếc cân chuẩn: Việt Nam chưa có phương pháp và hệ số quy đổi chuẩn cấp quốc gia để tính toán lượng carbon lưu trữ trong đất bùn. Vì vậy, ảnh vệ tinh dù hiện đại đến đâu cũng chưa thể thay thế hoàn toàn những chuyến khảo sát thực địa.

NHÂN VẬT TRONG TẬP

Bà Trần Thị Hồng Hạnh – Trưởng phòng Khoa học và Hợp tác quốc tế, Vườn Quốc gia Xuân Thủy.

Bà Nguyễn Thị Diệu Thúy – Giám đốc Chương trình Đại dương, WWF Việt Nam.

Ông Dư Văn Toán – Chuyên gia Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển.

Bà Phạm Thị Cẩm Nhung – Giám đốc Chương trình Khí hậu và Năng lượng, WWF Việt Nam.